چرا باید تقلید کنیم ؟

فلسفه تقلید

پرسش:

چرا باید مرجع تقلید داشته باشیم؟ آیا قرآن انسان را به پیدا کردن مرجع تقلید حکم کرده است؟

پاسخ:

قرآن کریم مى فرماید:

“فَسْـَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِن کُنتُمْ لاَ تَعْلَمُون (نحل ،۴۳) اگر نمى دانید از آگاهان بپرسید”

این آیه شریفه بیانگر یک قانون کلى عقلایى در مورد “رجوع جاهل به عالم ” یعنى همان “تقلید” است .

(المیزان ، علامه طباطبایى(رحمه الله) ، ج ۱۲ ، ص ۲۷۱)

البته عالى ترین مصداق این آیه (چنان که در روایات آمده ) پیشوایان معصوم(علیهم السلام) هستند و مراجع تقلید و دانشمندان متعهد و پرهیزگار از مصادیق دیگر آن به شمار مى آیند .

در شریعت اسلام، واجبات و محرماتی وجود دارد که خدای حکیم آنها را برای سعادت دنیا و آخرت انسان تشریع کرده است؛ واجبات و محرماتی که اگر انسان آنها را اطاعت نکند، نه به سعادتِ مطلوب می‏رسد و نه از عذاب سرپیچی از آنها در صورت مخالفت در امان است.
از سوی دیگر، چنین نیست که هر مسلمانی بتواند به آسانی، احکام شرعی را از قرآن و روایات و یا از عقل خود در یابد.

نه قرآن مانند یک کتاب حقوقی یا رساله عملیه، احکام شرعی را به طور صریح بیان کرده است، و نه روایات معصومین(ع) چنین است، و نه عقل بشر به تنهایی می‏تواند همه احکام را دریابد.
برای شناخت احکام شرعی، آگاهی‏های فراوانی، از جمله: فهم آیات و روایات، شناخت حدیث صحیح از غیر صحیح، کیفیت ترکیب و جمع روایات و آیات، و ده‏ها مسأله دیگر لازم است که آموختن آنها نیازمند سال‏ها تلاش جدی است.
در چنین حالتی، مکلف خود را در برابر سه راه می‏بیند:

نخست اینکه راه تحصیل این علم را که همان اجتهاد است پیش گیرد؛

دوم اینکه در هر کاری آرای موجود را مطالعه کرده، به گونه‏ ای عمل کند که طبق همه آرا عمل او صحیح باشد (یعنی احتیاط کند)؛

و سوم اینکه از رأی کسی که این علوم را کاملاً آموخته و در شناخت احکام شرعی کارشناس است، بهره جوید.

و در آخر به اولین مسئله از رساله امام خمینی توجه کنید :

مسأله اول امام خمینی (ره):

»مسلمان باید به اصول دین یقین داشته باشد و در احکام غیر ضروری دین باید یا مجتهد باشد که بتواند احکام را از روی دلیل به دست آورد، یا از مجتهد تقلید کند یعنی به دستور او رفتار نماید، یا از راه احتیاط طوری به وظیفه خود عمل نماید که یقین کند تکلیف خود را انجام داده است.«

مثلاً اگر عده‏ ای از مجتهدین عملی را حرام می‏دانند و عده دیگری می‏گویند حرام نیست آن عمل را انجام ندهند، و اگر عملی را بعضی واجب و بعضی مستحب می‏دانند آن را به جا آورد، پس کسانی که مجتهد نیستند و نمی‏توانند به احتیاط عمل کنند واجب است از مجتهد تقلید نمایند.

درباره نویسنده

محمد دهقان هستم . متولد سال 1363

مطالب مرتبط