با وجود عقل و منطق چه نیازی به تقلید است ؟

احکام تقلید

احکام تقلید و فلسفه وجوب تقلید

پرسش:

آیا تقلید ازمراجع واجب است و آیا اگر کسی با منطق خود نسبت به مسائل مختلف اعمال نظر کند صحیح است یاخیر؟

پاسخ:

لازم است در ابتدا آن بخش از مسائلی که دردین وشریعت می باید مورد تقلید واقع شود روشن شود و آنگاه به این مطلب بپردازیم که آیا تقلید واجب است و این وجوب چه فلسفه ای می تواند داشته باشد.
دیگر اینکه باید گفت :

تقلیدی که مورد بحث ماست غیر از تقلیدی است که به معنای تبعیت کورکورانه و پیروی بی خردانه می باشد که اسلام با آن مخالفت نموده و آنرا درآیه ۱۷۰ سوره بقره بعنوان مذموم ترین صفات انسانی بر می شمرد. آنانی را که از نیاکان و بزرگانشان و یا از مردمان هواپرست وهوس باز، بی چون و چرا و بدون منطقی صحیح تقلید و تبعیت می کنند و دنبال هر صدایی می افتند، جزء حیوانات می خواند، زیرا مغز متفکر خود را ازدست داده، خاصیت انسانیتشان که فطرت استدلال و کنجکاوی بوده باشد به تاراج رفته است.”۱″

و اما آن بخش از مسائلی که باید در آن تقلید شود :

اولاً : تقلید در اصول دین و مبانی اعتقادی و فرهنگ اسلامی ممنوع است، زیرا واجب است انسان اساس مسائل اعتقادی خود را از راه تحقیق تحصیل نماید نه از راه تقلید.

ثانیاً : آنچه در فروع دین واجب است دانستن دستورات خداوند متعال برای عمل کردن است و این مهم در زمان پیامبراکرم “ص” و حضور امام معصوم”ع” با سؤال کردن از رهبر معصوم امکان پذیراست، ولی در زمان غیبت، به حکم حدیث شریف “من کان من الفقها…”تقلید بر کسانیکه توانایی فهم و استنباط احکام دین را ندارند واجب است تقلید بر کسی واجب است که نخواهد احکام را از طریق اجتهاد به دست آورد و یا در مقام عمل به کیفیتی احتیاط نماید که خود را بریء الذمه بداند.”۲″

وبدیهی است که بخش عظیمی از دین مبین اسلام را فروع و درسهای زندگی ساز آن تشکیل داده است و نیز شکی نیست که بیشتر افراد جامعه ، مجتهد و فقید نیستند تا خود بتوانند احکام الهی را از منابع غنی آن بدست آورده، دیگران را نیز از باران رحمت احکام خداوندی بهره مند سازند و لذا وظیفه تقلید از فقهای جامع الشرائط را در زمان غیبت کبری دارند. “فاسئلوا اهل الذکران کنتم لاتعلمون””۳” (اگر چیزی را نمی دانید ازاهل اطلاع سؤال کنید.)

هم اکنون تصدیق خواهید نمود، تقلید که عبارت است از رجوع غیر متخصص به متخصص، امری است عقلی، چنانکه به حکم عقل هر غیر متخصص درمسائل طبی به پزشک ودرمسائل ساختمانی به مهندس ساختمان و درسایرکارها به خبره آن کار مراجعه می کند.

به برکت تلاش وکوشش حوزه های علمیه و انفاس قدسیه مربیان بزرگ دینی و علمی، جامعه تشیع دارای کارشناسان و مجتهدان و اندیشمندان فراوان می باشد. لازم است با مشاوره ورایزنی با دین شناسان فرهیخته به دانشمندترین دین شناس و مجتهد دست یافت و از او پیروی و تقلید نمود.

(۱) برقله های رفیع استدلال،علامه طباطبایی،ص۵۶
(۲) فلسفه اسرارنماز،محمد وحیدی،ص۵۵
سوره نحل/۴۳

درباره نویسنده

محمد دهقان هستم . متولد سال 1363

مطالب مرتبط

home