عواقب و اثرات عاق والدین

احترام به پدر و مادر

اثرات عاق والدین

۱ – در دنیا عذاب می بیند

 

رسول گرامی اسلام می فرماید:

ثلاثه من الذّنوب تعجّل عقوبتها و لا تؤخّر الی الآخره: عقوق الوالدین، و البغی علی النّاس، و کفر الإحسان.(۱۵۰)

سه دسته از گناهان، در همین دنیا مورد عقوبت واقع می شوند و عذاب آنها به آخرت نمی رسد: ۱) کسی که عاق والدین باشد؛ ۲) کسی که بر مردم ستم می کند؛ ۳) کفران کسی که نیکی و احسان نموده است.

۱۵۰ – امالی المفید، ج ۱ (مجلس بیست و هشتم)، ص۲۳۷٫

 

۲ – بزرگترین گناهانِ کبیره است

 

از پیامبر صلی الله علیه و آله روایت شده است:

أکبر الکبائر الشرک باللّه ، و عقوق الوالدین.(۱۵۱)

بزرگترین کبیره ها شرک به خدا و عقوق والدین است.

 

همان طور که در بحث اطاعت از والدین، احسان به پدر و مادر در کنار توحید ذکر شده است، همین طور هم عقوق والدین در کنار شرک به خدا بیان شده و این، نشان از اهمّیت عقوق والدین است. در جایی که بزرگترین گناهان، شرک به خداوند است، عقوق والدین هم از همین گناهان ذکر گردیده است. عبداللّه بن سنان از امام صادق علیه السلام چنین روایت می کند:

انّ من الکبائر عقوق الوالدین و الیاس من روح اللّه و الأمن من مکر اللّه .

از گناهان کبیره نارضایی پدر و مادر، ناامیدی از رحمت خدا، و در امان بودن از عذاب الهی است.

 

در روایت دیگری آمده است:

عقوق الوالدین من الکبائر.

نافرمانی والدین، از گناهان کبیره است.

 

۱۵۱ – مستدرک الوسائل، کتاب النکاح، أبواب أحکام الأولاد، باب ۷۵، ح ۱۹٫۱۵۲ – اصول کافی، ج۲، ص ۲۷۸٫۱۵۳ – علل الشرایع.

 

۳ – مورد لعن رسول خداست

 

در روایات آمده است:

و لعن رسول اللّه صلی الله علیه و آله أربعه: … و العاق.(۱۵۴)

پیامبر صلی الله علیه و آله ، چهار گروه را مورد لعن قرار داده است که یکی از آنان کسانی هستند که مورد عاق پدر و مادر واقع می شوند.

 

در روایتی به نقل از اَنَس بن مالک آمده است:

کنت علی بن ابی طالب علیه السلام فی الشهر الّذی اُصیب فیه و هو شهر رمضان فدعا ابنه الحسن علیه السلام ، ثمّ قال یا أبا محمّد اعل المنبر فاحمد اللّه صلی الله علیه و آله بأحسن الذّکر، و قل: لعن اللّه ولدا عقّ ابویه، لعن اللّه ولدا عقّ أبویه، لعن اللّه ولدا عقّ أبویه.

نزد علی بن ابی طالب علیه السلام بودم، در آن ماهی که به فیض شهادت رسید، و آن، ماه رمضان بود. فرزندش امام حسن مجتبی علیه السلام را طلب کرد و فرمود: ای ابا محمّد!

بالای منبر برو و حمد و ثنای خدای را بسیار بگو و یاد جدّت رسول خدا را به بهترین صورت بیان کن، و بگو خدا لعنت کند فرزندی که پدر و مادرش را آزار دهد.

۱۵۴ – همان .۱۵۵ – معانی الأخبار، ص ۱۱۸ (معنی عقوق الوالدین).۱۵۶ – کنیه امام حسن مجتبی علیه السلام .

 

۴- مورد سخط خداوند است

 

از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت شده است:

 

من أسخط والدیه فقد أسخط اللّه ، و من أغضبها فقد أغضب اللّه .(۱۵۷)

هر کس پدر و مادر را به خشم درآورد، خدا را به خشم در آورده، و کسی که پدر و مادر را به غضب و خشم در آورد، خداوند را به غضب در آورده است.

 

رضا الله فی رضا الوالدین، و سخطه فی سخطهما.

رضایت خداوند، در رضایت پدر و مادر و خشم خداوند، در خشم آنها (پدر و مادر) است.

۱۵۷ – مستدرک الوسائل، ج ۱۵، ص ۱۹۳ (ابواب أحکام الأولاد باب ۷۵،، ح ۱۸).۱۵۸ – تفسیر کشاف، جار الله محمود بن عمر الزمخشری، ج ۲، ص ۶۵۸ (ذیل آیه ۲۱ سوره اسراء).

 

۵ – از بهشت محروم هستند

 

پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید:

ایاکم و عقوق الوالدین، فان ریح الجنه یوجد من مسیره ألف عام، و لا یجدها عاق…(۱۵۹)

پرهیزید از عاقّ پدر و مادر. به درستی که بوی بهشت از مسیری که هزار سال مسافت دارد، به مشام انسان می رسد؛ ولی این بو را کسی که مورد عاق پدر و مادر باشد، استشمام نمی کند.

 

همچنین در حدیث دیگری آن حضرت می فرماید:

لیعمل العاق ماشاء أن یعمل فلن یدخل الجنه.

شخص عاق، هر کاری که می خواهد، انجام دهد؛ زیرا او وارد بهشت نمی شود.

 

نیز از آن حضرت است که:

و الذی بعثنی بالحق ان العاق لوالدیه مایجد ریح الجنه.

قسم به خدایی که مرا به حق مبعوث نموده، بوی بهشت را نمی یابد کسی که نسبت به پدر و مادر، عاق و نامهربان باشد.

 

امام صادق علیه السلام می فرماید:

لا یدخل الجنه العاق لوالدیه…

وارد بهشت نمی شود کسی که به پدر و مادر خود، غضب ورزد و مورد عاق آنها باشد.

۱۵۹ – مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص ۱۹۶ (أبواب أحکام الأولاد، باب ۷۵، ح ۳۴)؛ تفسیر کشاف، ج ۲، ص ۶۶۰٫۱۶۰ – همان، ص ۱۹۶٫۱۶۱ – مکارم الأخلاق، فی فضل الأولاد، ص ۲۲۰٫

 

۶ – به هنگام مرگ، زبانش از ذکر کلمه توحید بسته است

 

در روایتی آمده است:

دخل رسول الله صلی الله علیه و آله علی الحارث فی مرضه الذی مات فیه، فقال: قل: «لا اله الا الله»، و قد احتبس لسانه، فعلم النبی صلی الله علیه و آله انّه من العقوق، فدعا اُمه و تشفع الیها بالرضی عنه، فرضیت، ففتح الله لسانه حتی شهد أن لا اله الا الله، و مات علی ذلک.(۱۶۲)

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله روزی بر حارث که بیمار بود، وارد شد و فرمود:

«کلمه توحید (لا اله الاّ اللّه) را بر زبان خود جاری کن»؛ ولی حارث، زبانش از گفتن این کلمه باز ماند. رسول خدا صلی الله علیه و آله متوجّه شد که مورد عاق مادر خود است. لذا مادر او را خواند و درخواست شفاعت و رضایت نسبت به فرزندش نمود و مادرش راضی شد. در این هنگام، زبانش باز شد و شهادت بر وحدانیت خدا را ندا داد و با رضایت مادرش از دنیا رفت.

۱۶۲ – مستدرک الوسائل، کتاب النکاح، أحکام الأولاد، باب ۷۵، ص ۱۹۶، ح ۳۵٫

 

۷ – نمازش قبول نمی شود

 

در روایات آمده:

من نظر الی والدیه نظر ماقت و هما ظالمان له، لم تقبل له صلاه.(۱۶۳)

هر کس به پدر و مادر خود نگاهِ خشمناک کند، نماز او قبول واقع نمی شود.

۱۶۳ – همان، ص ۱۹۵٫

 

۸ – دعایش مورد استجابت واقع نمی شود

 

امام صادق علیه السلام می فرماید:

…و التی ترد الدعاء و تظلم الهواء عقوق الوالدین.(۱۶۴)

یکی از گناهانی که سبب ردّ دعای انسان می شود، عقوق والدین است.

یکی از موانع قبولی دعاهای انسان، عدم اطاعت از والدین است.

شخص دعاکننده در مرحله اوّل باید رضایت آنان را جلب نماید. بعد با کمال تضرّع و خشوع در آستان ایزد متعال، دست به دعا برداشته، خواسته های مشروع خود را از خدا بخواهد.

۱۶۴ – الوافی، ج ۱، (باب اصناف عقوبات الذنوب و تفسیرها)، ص ۱۷۳٫

 

۹ – وارد جهنّم می شود

 

پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده است:

کن بارّاً و اقتصر علی الجنه و ان کنت عاقاً فظّاً فاقتصر علی النّار.(۱۶۵) نسبت به پدر و مادر، مهربان باش که جایگاه تو در بهشت است؛ ولی اگر نسبت به پدر و مادر، عاق و بد اخلاق بودی، جهنّم و آتش نصیب توست.

همان گونه که بعضی از امور باعث ورود در بهشت است، که در بحثهای گذشته به آنها اشاره کردیم، بعضی از چیزها نیز سبب ورود در جهنّم خواهند بود، که در آیات به بعض علل و عوامل آنها اشاره شده است.

۱۶۵ – مجمع البیان، ج ۵ – ۶، ص ۴۰۹٫

 

۱۰ – ذلیل می گردد

 

امام صادق علیه السلام فرمود:

ثلاثه من عازّهم ذلّ: الوالد و السلطان و الغریم.(۱۷۴)

اگر عزّت سه گروه را از بین ببری، ذلیل می شوی: پدر، سلطان(۱۷۵) و بدهکار.

۱۷۴ – کنزالدقائق، المیرزا محمّد المشهدی، ج ۵، ص ۴۹۸ (ذیل آیه ۲۱ سوره اسراء)؛ الخصال، باب الثلاثه، ص ۱۹۵، (ح ۲۷۰).۱۷۵ – مراد، سلطان عادل است، نه ظالم مستکبر.

 

۱۱ – در قیامت از زیارت پیامبر صلی الله علیه و آله محروم است

 

رسول خدا صلی الله علیه و آله می فرماید:

کلّ المسلمین یرونی یوم القیامه الاّ عاقّ الوالدین و شارب الخمر و من سمع إسمی و لم یصلّ علی.

تمام مسلمانان، در روز قیامت مرا می بینند؛ مگر چند طایفه: کسانی که عاق پدر و مادر هستند، و کسانی که شراب می خورند، و کسی که اسم مرا بشنود و بر من درود نفرستد.

 

۱۲ – زشت ترین گناهان است

 

امام علی علیه السلام می فرماید:

أقبح المعاصی قطیعه الرحم و العقوق.(۱۷۶)

زشت ترین گناهان؛ بریدن از خویشان است و بدرفتاری با پدر و مادر.

۱۷۶ – میزان الحکمه، ج ۱۰، ص ۷۱۲٫

 

۱۳ – بزرگترین گناهان است

 

رسول خدا صلی الله علیه و آله می فرماید:

ان أکبر الکبائر عقوق الوالدین.(۱۷۷)

از بزرگترین گناهان، نافرمانی پدر و مادر است.

۱۷۷ – همان.

 

۱۴ – سبب کمی مال و باعث ذلّت است

 

امام هادی علیه السلام می فرماید:

العقوق یعقب القله و یؤدی الی الذلّه.(۱۷۸)

عقوق والدین، باعث کمی مال است و شخص را به نکبت و ذلّت در دنیا می کشد، و در مقابل، صله رحم و نیکی به والدین، باعث زیادی مال می شود.

جوانی از ثروتمندان مدینه، پدر پیری داشت که احسان به او را ترک نمود و او را از مال خود، محروم کرد. خداوند متعال، اموالش را از او گرفت و فقر و تنگدستی و بیماری به او روی آورد و بیچاره شد. سپس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:

ای کسانی که پدر و مادرها را آزار می رسانید، از حال این جوان، عبرت بگیرید و بدانید چنانکه دارایی اش در دنیا از نزد او بیرون رفت و غنا و ثروت و صحّتش به فقر و بیماری بدل گشت؛ همچنین در آخرت، هر درجه ای که در بهشت داشت، به واسطه این گناه از دست داده و در مقابلش از درکات آتش برای او آماده شده است.

 

امام صادق علیه السلام فرمود:

أیما رجل دعا علی ولده أورثه الفقر.

هر مردی که در حقّ فرزند عاق، نفرین کند، او گرفتار فقر می شود.

۱۷۸ – مستدرک الوسائل، أبواب أحکام الأولاد، باب ۷۵، ح ۲۹٫۱۷۹ – سفینه البحار.۱۸۰ – عده الداعی.

 

۱۵ – از مصیبتهای آخرت است

 

پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید:

خمسه من مصائب الآخره: فوت الصلوه و موت العالم و ردّ السائل و مخالفه الوالدین و فوت الزکاه.

پنج چیز از مصیبتهای آخرت است: ۱) فوت شدن نماز؛ ۲) مردن عالم؛ ۳) رد کردن سائل؛ ۴) مخالفت والدین؛ ۵) ندادن زکات.

 

۱۶ – موجب سختی کشیدن به هنگام دفن می شود

 

در روایات آمده است:

أن رجلاً مات علی عهده صلی الله علیه و آله و لمّا دفنوه لفظته الأرض و لم تقبله، فقال صلی الله علیه و آله : ان اُمّ هذا الرجل ساخطه علیه، فأمرها بالرضاء عنه حتّی قبلته الأرض.

مردی در زمان پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله از دنیا رفت. همین که خواستند او را دفن کنند، زمین او را قبول نکرد. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «مادر این مرد بر او غضب کرده است». سپس مادرش را به رضایت از آن مرد امر فرمود تا اینکه زمین، جسد او را قبول کرد.

 

۱۷ – سبب کوتاهی عمر می شود

 

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرموده است:

عقوق الوالدین یبتر العمر.

آزردن پدر و مادر، دنباله عمر را قطع می کند.

درباره نویسنده

محمد دهقان هستم . متولد سال 1363

مطالب مرتبط