آیه ای که دلالت بر وجوب خمس دارد ؟

خمس

سوال

لطفا معنی واژه غنایم و غنیمت رو به طور دقیق با آیات قرآن و روایات اهل بیت توضیح بدهید زیرا که ما و اهل سنت بر سر همین واژه برای پرداخت خمس اختلاف داریم!!!

وَاعْلَمُوٓا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَىْءٍۢ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُۥ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِى الْقُرْبَى وَالْيَتَٰمَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن كُنتُمْ آمَنتُم بِاللَّهِ وَمَا أَنزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٌ قَدِيرٌ).

و بدانيد كه غنیمت و فایده‌ای از هر چیزی را که به دست آورید، پس يك پنجم آن براي خدا و براي رسول [خدا] و براي ذی القربی [امام معصوم(عليه السلام)] و يتيمان و مسكينان و در راه ماندگان است، اگر به خدا ایمان دارید و نیز بر آنچه که بر بندة خود [= پيامبر اكرم(ص)] در روز جدايي [حق از باطل] ـ روزي كه آن دو گروه [كافر و مسلمان، در جنگ بدر] با يكديگر روبرو شدند ـ نازل كرديم، ايمان آورده‌ايد. و خدا بر هر چيز توانا است.(انفال، آیة 41)

  پاسخ:

روایات فراوانی در  وجوب خمس سالیانه طبق فقه شیعه در مجامع روایی ما آمده است که علمای شیعه در کتب خود ذکر کرده اند.

مستدرک الوسایل،ج7 ص284 باب 6

بحار الانوار،ج93 ص189 باب 23

وسایل الشیعه،ج9 ص499 باب 8

محققان روایات وارده در وجوب خمس را حدود 200 روایت می دانند .

به چند روایت از کتاب وسایل الشیعه توجه فرمایید:

عثمان بن سماعه از امام کاظم درمورد خمس سوال کرد امام پاسخ داد:  “فی کل ما افاد الناس من قلیل او کثیر”

خمس درتمام آنچه مردم بدست می آورند است کم باشد یا زیاد”

همان مدرک،ص503

در روایت دیگری آمده است که اصحاب امام جواد از ایشان سوال کردند آیا خمس درهمه آنچه انسان فایده میبرد کم وزیاد است؟
امام پاسخ داد:بله .باقیمانده از موونه سال خمس دارد

همان مدرک،ص499

می بینیم که مشروعیت خمس طبق فقه شیعه وروایات کاملا ثابت است

درمورد آیه سوره انفال هم گفتنی است که طبق تصریح لغت شناسان واژه غنم و غنیمت به معنای مطلق فایده بردن است.
خلیل،ازهری،راغب، غنم را چیزی دانسته اند که انسان بدست می آورد، ان چه که بی مشقت باشد، هرچه که از دشمن یا دیگری به دست می آید

العین،ماده غنم

تهذیب اللغه،ماده غنم

مفردات،ماده غنم

قرآن کریم نیز واژه مغنم را درموردی به کار برده است که انسان چیزی بدست می آورد، هرچند از راه غیر جنگ بلکه از طریق کار عادی دنیوی یا اخروی باشد واز آن با تعبیر “مغانم کثیره” یاد کرده است. نسا 94

در روایاتی که اهل سنت از پیامبر نقل کرده اند واژه غنم به معنای مطلق فایده بردن به کار رفته است.

احمد در مسند روایت می کند که پیامبر فرمود:
“غنیمت مجالس الذکر الجنه”

“فایده مجالس ذکر بهشت است”

مسند احمد،ج2 ص330، 374،524

ودر وصف ماه رمضان فرمود:
“غنم المومن”

“مایه سود بردن مومن است”

همان مدرک، ص177

همچنین در روایات متعددی از کتب اهل سنت آمده است که پیامبر از مردم خمس سالیانه می گرفت که جهت پرهیز از اطناب وارد آن نمی شویم. جهت آگاهی بیشتر رجوع کنید به کتاب:

“الانصاف فی مسائل دام فیها الخلاف”
اثر علامه محقق ایت الله سبحانی  جلد 2 ص17 مساله 13 “الخمس فی الکتاب والسنه”
 

درباره نویسنده

محمد دهقان هستم . متولد سال 1363

مطالب مرتبط

home