آیه ای که دلالت بر وجوب خمس دارد ؟

خمس

سوال

لطفا معنی واژه غنایم و غنیمت رو به طور دقیق با آیات قرآن و روایات اهل بیت توضیح بدهید زیرا که ما و اهل سنت بر سر همین واژه برای پرداخت خمس اختلاف داریم!!!

وَاعْلَمُوٓا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَىْءٍۢ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُۥ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِى الْقُرْبَى وَالْیَتَٰمَى وَالْمَسَاکِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ إِن کُنتُمْ آمَنتُم بِاللَّهِ وَمَا أَنزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا یَوْمَ الْفُرْقَانِ یَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى کُلِّ شَیْءٌ قَدِیرٌ).

و بدانید که غنیمت و فایده‌ای از هر چیزی را که به دست آورید، پس یک پنجم آن برای خدا و برای رسول [خدا] و برای ذی القربی [امام معصوم(علیه السلام)] و یتیمان و مسکینان و در راه ماندگان است، اگر به خدا ایمان دارید و نیز بر آنچه که بر بنده خود [= پیامبر اکرم(ص)] در روز جدایی [حق از باطل] ـ روزی که آن دو گروه [کافر و مسلمان، در جنگ بدر] با یکدیگر روبرو شدند ـ نازل کردیم، ایمان آورده‌اید. و خدا بر هر چیز توانا است.(انفال، آیه ۴۱)

  پاسخ:

روایات فراوانی در  وجوب خمس سالیانه طبق فقه شیعه در مجامع روایی ما آمده است که علمای شیعه در کتب خود ذکر کرده اند.

مستدرک الوسایل،ج۷ ص۲۸۴ باب ۶

بحار الانوار،ج۹۳ ص۱۸۹ باب ۲۳

وسایل الشیعه،ج۹ ص۴۹۹ باب ۸

محققان روایات وارده در وجوب خمس را حدود ۲۰۰ روایت می دانند .

به چند روایت از کتاب وسایل الشیعه توجه فرمایید:

عثمان بن سماعه از امام کاظم درمورد خمس سوال کرد امام پاسخ داد:  “فی کل ما افاد الناس من قلیل او کثیر”

خمس درتمام آنچه مردم بدست می آورند است کم باشد یا زیاد”

همان مدرک،ص۵۰۳

در روایت دیگری آمده است که اصحاب امام جواد از ایشان سوال کردند آیا خمس درهمه آنچه انسان فایده میبرد کم وزیاد است؟
امام پاسخ داد:بله .باقیمانده از موونه سال خمس دارد

همان مدرک،ص۴۹۹

می بینیم که مشروعیت خمس طبق فقه شیعه وروایات کاملا ثابت است

درمورد آیه سوره انفال هم گفتنی است که طبق تصریح لغت شناسان واژه غنم و غنیمت به معنای مطلق فایده بردن است.
خلیل،ازهری،راغب، غنم را چیزی دانسته اند که انسان بدست می آورد، ان چه که بی مشقت باشد، هرچه که از دشمن یا دیگری به دست می آید

العین،ماده غنم

تهذیب اللغه،ماده غنم

مفردات،ماده غنم

قرآن کریم نیز واژه مغنم را درموردی به کار برده است که انسان چیزی بدست می آورد، هرچند از راه غیر جنگ بلکه از طریق کار عادی دنیوی یا اخروی باشد واز آن با تعبیر “مغانم کثیره” یاد کرده است. نسا ۹۴

در روایاتی که اهل سنت از پیامبر نقل کرده اند واژه غنم به معنای مطلق فایده بردن به کار رفته است.

احمد در مسند روایت می کند که پیامبر فرمود:
“غنیمت مجالس الذکر الجنه”

“فایده مجالس ذکر بهشت است”

مسند احمد،ج۲ ص۳۳۰، ۳۷۴،۵۲۴

ودر وصف ماه رمضان فرمود:
“غنم المومن”

“مایه سود بردن مومن است”

همان مدرک، ص۱۷۷

همچنین در روایات متعددی از کتب اهل سنت آمده است که پیامبر از مردم خمس سالیانه می گرفت که جهت پرهیز از اطناب وارد آن نمی شویم. جهت آگاهی بیشتر رجوع کنید به کتاب:

“الانصاف فی مسائل دام فیها الخلاف”
اثر علامه محقق ایت الله سبحانی  جلد ۲ ص۱۷ مساله ۱۳ “الخمس فی الکتاب والسنه”
 

درباره نویسنده

محمد دهقان هستم . متولد سال 1363

مطالب مرتبط

home